Bàn thêm về vai trò của giáo dục gia đình trong việc xây dựng nhân cách người Việt Nam đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững đất nước
12/06/2015 | 2:10
Ngày 9 tháng 6 năm 2014, Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Nghị quyết của Đảng nhấn mạnh: xây dựng nhân cách người Việt […]
Ngày 9 tháng 6 năm 2014, Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước được ban hành. Nghị quyết của Đảng nhấn mạnh: xây dựng nhân cách người Việt Nam là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của văn hoá, trong đó có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của gia đình với tư cách là môi trường đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách con người ngay từ thủa nhỏ.
Trước đây, trong gia đình truyền thống, hình thái kinh tế chủ yếu gắn với nền sản xuất nông nghiệp đã làm cho mối quan hệ giữa các thành viên gia đình gắn bó với nhau và phụ thuộc nhau nhiều hơn. Trong các gia đình sống bằng nghề thủ công cũng vậy, từ người lớn đến trẻ em, ai cũng có việc, ai cũng có trách nhiệm trong việc mưu sinh. Con trẻ học được từ người lớn nết hay lam hay làm, sự yêu thương đùm bọc, kỹ năng ứng xử theo thứ bậc cũng như kỹ năng sống, kỹ năng lao động… Việc dạy dỗ, bảo ban con trẻ trong nhà cũng thuận lợi hơn bởi thời gian cha mẹ gần con cái nhiều hơn từ bữa ăn, giấc ngủ đến công việc hàng ngày của gia đình.
Mấy chục năm trở lại đây, dưới sự tác động của quá trình công nghiệp hóa, hội nhập quốc tế, đời sống kinh tế xã hội, đời sống gia đình thay đổi theo cả chiều hướng tích cực và cả những thách thức.
Cuộc sống của xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của các thành phần kinh tế đã tác động đến đời sống gia đình, ở một góc độ nào đó đã phá vỡ nền nếp gia phong của gia đình truyền thống Việt Nam. Một trong những thách thức của gia đình hiện nay như PGS.TS.Hoàng Bá Thịnh, Chủ nhiệm bộ môn Giới và Gia đình, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng “Vấn đề lớn nhất của gia đình Việt Nam hiện nay là giáo dục gia đình”. Theo ông, giáo dục gia đình hiện nay chưa đúng hoặc không đúng. Các bậc phụ huynh cảm thấy khó giáo dục con cái. Một phần lớn bố mẹ thiếu kiến thức, thiếu phương pháp dạy con. Một bộ phận cha mẹ mải mê làm ăn, đầu tư về kinh tế nhưng không đầu tư thời gian cho con, thiếu thời gian dành cho con. Thiếu thời gian dành cho nhau nên sự chia sẻ quan tâm của các thành viên trong gia đình, sợi dây ràng buộc níu kéo tình cảm gia đình cũng vì thế trở nên lỏng lẻo. Vai trò của bố mẹ trở nên mờ nhạt, không theo kịp sự phát triển của đứa trẻ.
Một thực tế khác cho thấy, những năm qua, thực hiện chính sách dân số – kế hoạch hóa gia đình, đại bộ phận các gia đình Việt Nam chỉ có 1 hoặc 2 con. Số con ít, điều kiện đời sống kinh tế, tinh thần được nâng cao, không ít các gia đình tỏ ra quá nuông chiều, sẵn sàng thỏa mãn đòi hỏi của con cái, buông lỏng quản lý, ít chú ý đến sự lễ phép, tính kỷ luật của con trẻ và vô tình đã tạo ra một thế hệ công dân nặng tính ích kỷ. Cái khẩu hiệu “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” đôi khi không được hiểu một cách đầy đủ, quá chú trọng đến quyền trẻ em mà chưa quan tâm đúng mức đến bổn phận thuộc về phạm trù đạo đức của trẻ em. Trong không ít gia đình, quan niệm về một đứa trẻ ngoan chỉ dừng lại ở tiêu chí là đứa trẻ luôn mang về cho ông bà, cha mẹ điểm 10. Bởi xu hướng trọng bằng cấp của xã hội, chỉ lo làm sao con cháu phải vào được đại học là kỳ vọng lớn nhất đã làm nhẹ đi giáo dục đạo đức, lối sống, lối ứng xử tốt đẹp, “cái đường ăn, nhẽ ở” trong gia đình truyền thống.
Nhân cách con người, được hình thành từ tấm bé, cơ bản được ổn định trước khi bước vào tuổi trưởng thành. Điều đó cho thấy vai trò của gia đình, sự giáo dục của gia đình, văn hoá gia đình (khác với danh hiệu “Gia đình văn hoá”) mà cốt lõi là văn hoá ứng xử cực kỳ quan trọng. Không có một môi trường văn hoá gia đình thuận lợi thì khó có thể giáo dục đạo đức cho con trẻ – người công dân, người cán bộ trong tương lai một cách tốt đẹp. Nói như vậy để nhận diện sâu sắc hơn từ chức năng giáo dục – xã hội hoá con người của gia đình gắn liền với việc xây dựng nhân cách người Việt Nam từ giáo dục đạo đức, lối sống gia đình. Đây vừa là đòi hỏi của đất nước theo tinh thần xây dựng nền văn hoá và con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay vừa là phấn đấu, chăm lo cho hạnh phúc của mỗi gia đình. Ông Nguyễn Thiện Nhân, uỷ viên Bộ chính trị, Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam đã từng nhấn mạnh: “Duy trì hạnh phúc gia đình vừa là chuyện cá nhân, vừa là chuyện quốc gia, hết sức quan trọng. Giáo dục về gia đình để thấy gia đình là nguồn vui, hạnh phúc, dựa vào gia đình mà sống, sống là vì gia đình rất là quan trọng”.
Có được người con tử tế trong gia đình sẽ có một công dân tốt của xã hội. Hạnh phúc của gia đình, của mọi gia đình cũng là hạnh phúc của cộng đồng, của đất nước./.
H.H.V
Bài viết liên quan
Mẫu biểu trưng, bộ nhận diện chính thức kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam
VHO – Bộ VHTTDL đã bàn hành Quyết định số 3228/QĐ – BVHTTDL ngày 9.9.2025 về việc phê duyệt mẫu biểu trưng (logo), bộ nhận diện để sử dụng chính thức trong các hoạt động tuyên truyền kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6.1.1946 – 6.1.2026). Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 3175/QĐ-BVHTTDL ngày 4.9.2025 của Bộ trưởng Bộ VHTTDL.
Tốt nghiệp THPT 26.6.2025: Kỳ thi được toàn xã hội đặt nhiều kỳ vọng
VHO – Biến kỳ thi tốt nghiệp THPT thành “ngày hội” của người học, người dạy và cả xã hội. Đó là sự chuyển hóa từ một nền giáo dục thi cử nặng ứng thí sang nền giáo dục khai phóng và nhân văn.
Phát huy vai trò văn hóa, VHNT về giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
VHO – Thay mặt Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 42 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”.
Triển khai Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có công văn 1461 /BVHTTDL-GĐ về việc triển khai Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình
Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số
Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thật sự trở thành sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc là nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Đây cũng chính là cơ sở quan trọng trong việc định hướng, xây dựng chính sách bảo tồn, phát huy, quảng bá giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.
