Việc thực hiện hương ước, quy ước đã dần đi vào nề nếp

Hội  thảo  được  tổ  chức  vào  ngày  28.12 tại  Hà  Nội

Triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao, ngày 4.10.2018, Bộ trưởng Bộ VHTTDL đã ban hành Quyết định số 3727/QĐ-Bộ VHTTDL về việc phê duyệt Đề án tăng cường thực thi pháp luật về xây dựng, thực hiện hương ước, qui ước giai đoạn đến năm 2021 trong đó giao Vụ Pháp chế chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức  triển khai, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện Đề án.

“Các văn bản nêu trên đã tạo khung khổ pháp lý quan trong cho việc xây dựng, thực hiện hương ước, qui ước trong cả nước. Tính đến năm 2018, trong số 106.383 thôn, làng được rà soát, có 99.073 bản hương ước, quy ước đã được phê duyệt (chiếm 93,1%)”, ông Lê Thanh Liêm cho biết.

Đánh giá việc thực hiện hương ước, quy ước cũng cho thấy nhận thức của cấp uỷ, chính quyền các cấp, cơ quan, đơn vị về vị trí, vai trò của hương ước, quy ước đối với quản lý  xã hội tại cộng đồng dân cư được nâng lên. Hương ước, quy ước đã khẳng định vị trí, vai trò trong xây dựng, thực hiện nếp sống văn minh, thực hiện dân chủ ở cơ sở, phát huy vai trò tự quản và xây dựng tình đoàn kết, tương thân, tương ái trong cộng đồng, đưa pháp luật, chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giữ gìn, phát huy truyền thống, tập quán tốt đẹp của cộng đồng, góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, xây dựng nông thôn mới.

GS.TS  Bùi  Quang  Thanh cho rằng sau 3 năm  thực  hiện, Đề  án  đã  đạt  được 

nhiều  kết quả nhưng cần phải có những số liệu cụ thể qua  các cuộc khảo  sát từ  người  dân

Tuy nhiên việc thực thi pháp luật về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như một số hương ước, quy ước có nội dung trái pháp luật, xâm phạm hoặc hạn chế quyền con người, quyền công dân, nhiều hương ước, quy ước sơ sài về nội dung, sao chép lặp lại chính sách, pháp luât, thiếu nét đặc trưng văn hoá, xã hội, phong tục tập quán, thuần phong mỹ tục của các địa phương.

Việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước ở một số địa phương còn hình thức, phong trào, kém hiệu quả, nhiều nơi việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước không xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mà chủ yếu là để ghi nhận thành tích khi thực hiện việc công nhận các danh hiệu văn hoá. Điều này làm sai lệch bản chất, suy giảm vai trò, vị trí của hương ước, quy ước với tư cách là thiết chế tự quản của cộng đồng dân cư…

Sau 3 năm triển khai thực hiện Đề án, nhìn chung công tác quản lý nhà nước về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước đã dần đi vào nề nếp và đã có những bước chuyển biến tương đối căn bản trong đó nhận thức của chính quyền các cấp, của các cơ quan, đơn vị về vị trí, vai trò của hương ước, quy ước đối với quản lý xã hội tại cộng đồng dân cư được nâng cao.

Kể từ khi Thủ tướng ban hành Quyết định về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước, định hướng của nhà nước đối với công tác quản lý hương ước, quy ước đã có bước chuyển biến mới, coi hương ước, quy ước là thiết chế tự quản để thể chế những giá trị văn hoá tốt đẹp, ghi nhận các phong tục, tập quán tiến bộ, hạn chế tiến tới xoá bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu. Thay bằng nhìn nhận hương ước, quy ước nặng về tính quy phạm, bắt buộc thực hiện hoặc xử lý bằng cưỡng chế, phạt vật chất, đến nay, hương ước, quy ước đã được xây dựng, công nhận và tổ chức thực hiện ở hầu hết các địa phương trên cả nước…

TS  Hoa Hữu  Vân cho rằng  có hiện tượng, hương  ước, qui  ước được  in đẹp,

phát miễn  phí  nhưng người  dân  lại không nắm được  nội  dung của  hương ước

Tuy nhiên về chất lượng và hiệu quả của việc thực hiện hương ước, quy ước cũng còn những tồn tại, hạn chế như ở một số địa phương hương ước, quy ước còn sơ sài về nội dung, sao chép, chưa thể hiện đặc điểm về kinh tế, văn hoá, xã hội cũng như tập quán, thuần phong mỹ tục của mỗi thôn, tổ dân phố…

Vụ trưởng Vụ Pháp chế cũng cho biết, Hội thảo ngày hôm nay là dịp để các cơ quan, đơn vị, các chuyên gia, nhà khoa học cùng nhìn nhận lại xem trong hơn 3 năm qua Đề án đã thực hiện được những gì để tiếp tục chỉ đạo triển khai nhiệm vụ trong công tác xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước trong năm 2022 và các năm tiếp theo trên cơ sở các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp tại Đề án đã ban hành, không ban hành Đề án mới.

Tại Hội thảo, đại diện lãnh đạo các đơn vị, nhà khoa học, chuyên gia đã đưa ra nhiều ý kiến đóng góp cho việc thực thi pháp luật về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước…