Ưu thế phát triển du lịch thể thao, mạo hiểm tại tiểu vùng Đông Bắc của Việt Nam

30/09/2021 | 10:35

Theo định hướng Chiến lược phát triển Du lịch Việt Nam đến năm 2030, “du lịch thể thao, mạo hiểm” đã được xác định ưu tiên phát triển tại các địa bàn có địa hình đa dạng như vùng rừng núi và biển đảo phía Bắc trong đó có tiểu vùng Đông Bắc của Việt Nam.

Theo địa lý tự nhiên và phân vùng địa giới hành chính Việt Nam, nước ta hiện nay được chia thành 3 miền và 7 vùng: miền Bắc gồm 3 vùng là Tây Bắc, Đông Bắc và đồng bằng châu thổ Sông Hồng[1]; miền Trung gồm 3 vùng là Bắc Trung Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; miền Nam gồm 2 vùng là vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Tiểu vùng Đông Bắc thuộc vùng lãnh thổ ở phía đông bắc của miền Bắc Việt Nam, bao gồm các tỉnh: Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Bắc Giang, Lạng Sơn và Quảng Ninh[2], được giới hạn về phía Bắc bởi đường biên giới Việt – Trung, phía Đông hướng ra vịnh Bắc Bộ, phía Tây giáp với các tỉnh Tây Bắc, phía Nam với đồng bằng châu thổ sông Hồng.

 

Khách du lịch quốc tế chèo thuyền Kayak trong vườn quốc gia Ba Bể – Bắc Kạn

Vùng trung du và miền núi Đông Bắc đã được mẹ thiên nhiên ban tặng và sắp đặt từ những khối núi đất, các dãy núi đá vôi, đá granit và đá phiến thành những cảnh quan thiên nhiên tráng lệ và hùng vĩ với những đỉnh núi lớn, đèo cao, vực sâu, thung lũng và cao nguyên nổi tiếng như đỉnh Tây Côn Lĩnh nóc nhà Đông Bắc cao 2428m, đỉnh Chiêu Lầu Thì cao 2402m, đèo Mã Pì Lèng và cao nguyên đá Đồng Văn ở độ cao 1600m được UNESCO xếp hạng là công viên địa chất toàn cầu, đỉnh Mẫu Sơn cao 1520m và những dãy núi hình vòng cung quay lưng về hướng Đông như vòng cung Sông Gâm, Ngân Sơn-Yên Lạc, Bắc Sơn, Đông Triều, núi đá vôi mọc tràn cả ra biển tạo nên kỳ quan vịnh Hạ Long, di sản thiên nhiên thế giới; lưng chừng núi là nơi thác đổ và những hồ treo huyền thoại như thác Bản Giốc, hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, hồ Thang Hen; dưới chân núi là những dòng sông, con suối đã đi vào thơ ca và ra lịch sử như suối Lê Nin, sông Hồng, sông Lô, sông Chảy, sông Gâm, sông Kỳ Cùng, sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam… Tiểu vùng Đông Bắc còn có nhiều hang động đẹp như Ngườm Ngao, Hủa Mạ, động Puông, động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hang Sửng Sốt trên đảo, đặc biệt có gần 2700 hòn đảo lớn nhỏ, chiếm tới 2/3 số lượng đảo của Việt Nam và 5 vườn rừng quốc gia như VQG Du Gìa ở Hà Giang, Ba Bể ở Bắc Kạn, Xuân Sơn ở Phú Thọ, Yên Tử và Bái Tử Long ở Quảng Ninh.

Những đoạn đèo nằm chênh vênh giữa lưng chừng núi. Ảnh: kenhhomestay

Cộng đồng dân cư gần 10 triệu người với các dân tộc có phong tục, tập quán khác nhau như Kinh, Tày, Nùng, Mông, Dao, Giáy, Sán Dìu, Sán Chay, Lô Lô, Thổ, La Chí, Pà Thẻn… qui tụ và sinh sống nơi đây đã tạo nên những sắc thái văn hóa truyền thống đa dạng từ tiếng đàn Tính bập bùng, điệu múa khèn, múa ô uyển chuyển, những làn điệu hát Xoan, hát Si, hát Lượn hay tiếng sáo Mèo ngân nga của các chàng trai cùng lời ca, tiếng hát của các cô gái xúng xính trong trang phục thêu hoa dệt gấm rực rỡ đến phiên chợ tình Khâu Vai lãng mạn; các công trình kiến trúc độc đáo của những nếp nhà sàn, nhà trát vách, nhà trình tường, hàng rào xếp bằng đá trong các bản làng hay dinh thự họ Vương ẩn khuất giữa bạt ngàn núi non hiểm trở; một nền ẩm thực gồm cả sơn hào, hải vị và các món ăn dân dã phong phú từ món trứng kiến lạ lẫm, món khâu nhục béo ngậy, chén rượu ngô mềm môi bên nồi thắng cố bốc hơi ngào ngạt ở phiên chợ vùng cao đến mâm xôi ngũ sắc và con lợn sữa quay vàng ươm, thơm phức được tẩm ướp gia vị cầu kỳ trong những dịp lễ trọng đại ở miền núi hay các loại hải sản Quảng Ninh; các lễ hội đặc sắc như: hội hoa Tam Giác Mạch, hội đua thuyền độc mộc trên hồ Ba Bể, lễ hội Lồng Tồng, lễ hội Bạch Đằng Giang, lễ hội Yên Tử; trải nghiệm du lịch làng nghề dệt thổ cẩm Lùng Tám, Hà Giang, làng nghề rèn, làng dệt, làng làm hương, làm giấy dó, làm ngói âm dương ở Cao Bằng, đồi chè Tân Cương, Thái Nguyên, đồi chè Tân Sơn, Phú Thọ, du lịch sinh thái cộng đồng Home Stay trong những bản làng, thưởng thức ẩm thực và các sản vật địa phương, học nấu ăn, tham gia các buổi biểu diễn văn hóa, văn nghệ dân gian…. 

Với thế mạnh về nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và những giá trị nhân văn quý giá, tiểu vùng Đông Bắc có tiềm năng to lớn để phát triển các loại hình sản phẩm du lịch thể thao, mạo hiểm đặc sắc ở cả trên không, trên bộ và dưới nước (Air, Land and Water Adventure Activities), là điểm đến hấp dẫn, thu hút không chỉ đông đảo du khách trong nước mà cả khách du lịch nước ngoài ưa thích phiêu lưu, mạo hiểm, thử thách khi bản chất con người muốn tìm hiểu, khám phá những điều mới lạ trỗi dậy và nhu cầu được tiếp cận, gần gũi, trở về với thiên nhiên đang ngày càng gia tăng và trở thành xu hướng du lịch hiện nay trên thế giới.

Du lịch mạo hiểm vùng Đông Bắc thu hút đông đảo khách du lịch nội địa đến từ mọi miền tổ quốc trong thời gian qua phải kể đến các dịch vụ dù bay, dù lượn trên ruộng bậc thang Hoàng Su Phì; khám phá điểm cực Bắc ở Lũng Cú, phim trường “Chuyện của Pao”, “Lặng yên dưới vực sâu”, thăm nhà của Pao, của Súa, dinh thự họ Vương, phố cổ Đồng Văn, lễ hội hoa Tam Giác Mạch, phiên chợ tình Khâu Vai; chinh phục các đỉnh núi cao Tây Côn Lĩnh, Chiêu Lầu Thì; các cung đường đèo nổi tiếng ở Hà Giang từ rừng thông Yên Minh – cổng trời Quản Bạ – cột cờ Lũng Cú – cao nguyên đá Đồng Văn– đèo Mã Pì Lèng – chèo kayak, du thuyền trên sông Nho Quế – đèo Xín Cái, Lùng Thàng –Mèo Vạc bên cạnh những con đường đến đèo 14 tầng Mẻ Pịa, thác Bản Giốc, VQG Ba Bể, khu du lịch sinh thái cộng đồng Bắc Sơn, săn tuyết ở Mẫu Sơn, khám phá thiên nhiên sinh thái hoang dã và vành đai biên giới ở Bình Liêu, bãi biển Trà Cổ, Móng Cái, thương cảng Vân Đồn, đảo Cô Tô, bãi biển Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, VQG Bái Tử Long, vịnh Hạ Long, Quảng Ninh…

Trong số các tuyến điểm, sản phẩm du lịch mạo hiểm trên, du khách quốc tế đến từ các nước Bắc Mỹ, Tây Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia, Singapore… đặc biệt ấn tượng với những sản phẩm du lịch, tour xe đạp, xe máy, ô tô trên các cung đường đèo hiểm trở, trekking đi bộ thăm các bản làng dân tộc ở Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, ngủ bản Home Stay, thăm các phiên chợ quê vùng cao, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, chèo kayak trên sông Nho Quế dưới chân đèo Mã Pì Lèng, đi bè mảng thăm thác Bản Giốc, thuyền chèo tay, thuyền độc mộc, chèo kayak, du thuyền trên hồ Ba Bể và nhất là trải nghiệm chèo kayak và ngủ đêm trên du thuyền thăm vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long. Các hoạt động du lịch mạo hiểm kén khách hơn như leo núi Hiking chinh phục đỉnh Tây Côn Lĩnh, leo vách núi Cliff Climbing ở Hữu Lũng, dù bay, dù lượn trên ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và khinh khí cầu quốc tế ở Hoành Bồ, các giải đua xe đạp, xe địa hình, ô tô, xe máy, chạy việt dã, chạy Marathon quốc tế có sức hấp dẫn đặc biệt đối với các vận động viên chuyên nghiệp, nghiệp dư và du khách nước ngoài đam mê mạo hiểm.

Đối tượng khách du lịch mạo hiểm, một số là chuyên nghiệp, vận động viên, đa phần là nghiệp dư, thường đi theo đội, nhóm nhỏ trên dưới 20 người có cùng đam mê, sở thích, cùng chơi, hội bạn, hội phượt, du lịch ba lô (Backpacker), nhóm sinh viên, đồng nghiệp, team building, nhóm gia đình… Do đặc thù của loại hình du lịch thể thao mạo hiểm đòi hỏi sức khỏe, thể lực dẻo dai, bền bỉ nên độ tuổi trung bình của đối tượng khách này chủ yếu là thanh niên và trung niên với hành trình du lịch dài ngày.

Những người có cùng đam mê mạo hiểm thường đi du lịch qua các nhà tổ chức chuyên nghiệp, là đối tượng có mức thu nhập và khả năng chi trả cao cho các dịch vụ, sản phẩm du lịch thể thao mạo hiểm và sẵn sàng cho việc thuê, mua các phương tiện, trang thiết bị chuyên dụng đảm bảo an toàn thường rất đắt tiền như: xe đạp thể thao, mô tô, ô tô địa hình, tàu, thuyền, du thuyền, máy bay thể thao, dù bay, dù lượn, ván trượt, đồ bơi, đồ lặn, quần áo, giày, mũ, lều trại, dây, gậy, búa, rìu, cáp, drone, máy ảnh, máy tính, máy quay…

Các nhóm đối tượng khác có cùng sở thích thường hay tự tổ chức, tự trang bị và chia sẻ chi phí cho các chuyến đi du lịch trải nghiệm, thử thách, mạo hiểm, xả Stress của mình dưới dạng hội, nhóm phượt, ba lô, gia đình… có mức chi trả thấp nhưng lại thường là những người tiên phong khám phá ra những cung đường, tour tuyến, điểm đến, điểm check-in mới góp phần xây dựng, hình thành các dịch vụ phụ trợ du lịch và phát triển các sản phẩm du lịch mạo hiểm.

Sự kiện bè tre Việt Nam cùng nhà thám hiểm người Anh Tim Severin vượt Thái Bình Dương sang Mỹ và các địa danh làm bối cảnh, phim trường nổi tiếng của nước ngoài như phim Người tình l’Amant, Điện Biên Phủ, King Kông, Games Show truyền hình nổi tiếng Koh Lanta và nhất là các phim có diễn viên nổi tiếng tham gia lấy bối cảnh của vùng Đông Bắc như phim Đông Dương Indochine với nữ diễn viên Catherine Deneuve có nhiều cảnh quay tại vịnh Hạ Long, chương trình truyền hình thực tế Hội ngộ miền đất lạ Rendez – vous en terre inconnue của đạo diễn Federic Lopez với sự tham gia của cầu thủ bóng bầu dục đội tuyển quốc gia Pháp Federic Michalak lấy bối cảnh quay tại bản Khuổi Khon người Lô Lô đen và chợ phiên Bảo Lạc ở Cao Bằng năm 2011 và đặc biệt là cuộc đua du lịch thể thao mạo hiểm quốc tế mang tên Raid Gauloises qua phần lớn địa bàn các tỉnh Đông Bắc nước ta năm 2002 trong 14 ngày băng qua mọi địa hình với cung đường dài 1008km, dài nhất trong lịch sử của giải đua này, hội tụ hơn 800 vận động viên, kỹ thuật viên của 52 đội đua chuyên nghiệp đến từ các nước khác nhau với đủ các loại hình từ chạy, đi bộ, leo núi, xuyên rừng, qua sông, vượt thác, trượt cáp, đu dây, xe địa hình, bè mảng, thuyền cao su, chèo kayak… huy động cả tàu thuyền, máy bay trực thăng, xe chuyên dụng và được truyền hình trực tiếp ra thế giới trong suốt hành trình, chưa kể đến các sự kiện có qui mô nhỏ hơn như các tour du lịch mạo hiểm đi xe đạp thể thao, mô tô và ô tô địa hình khác và mới đây, chuyến tàu hỏa chở hàng hóa từ Việt Nam qua ga đường sắt liên vận quốc tế Lào Cai đến châu Âu là động lực thúc đẩy cho tuyến liên vận quốc tế từ ga Đồng Đăng đến các nước Đông Bắc Á và châu Âu, kết nối với ý tưởng khôi phục lại dịch vụ du lịch mạo hiểm tàu hỏa hơi nước và dự án đoàn tàu du lịch huyền thoại mang tên Orient Express… thực sự là những chất xúc tác mạnh mẽ thôi thúc, thu hút sự quan tâm của du khách nước ngoài ưa phiêu lưu, khám phá, góp phần không nhỏ làm gia tăng nhu cầu du lịch mạo hiểm quốc tế tại tiểu vùng Đông Bắc Việt nam.

Tuy nhiên, thực trạng mảng du lịch thể thao, mạo hiểm tại tiểu vùng Đông Bắc chưa được tổ chức khai thác một cách hiệu quả, bài bản, chuyên nghiệp, vẫn mang tính tự phát và thiếu đồng bộ. Hiện chưa có những công trình nghiên cứu, phân tích, đánh giá chuyên sâu, những số liệu thống kê, báo cáo đầy đủ, chính thức về du lịch thể thao mạo hiểm tại Việt Nam. Do tính chất đặc thù nên việc tổ chức kinh doanh, phát triển loại hình du lịch này đòi hỏi một sự đầu tư lớn, chuyên nghiệp về nhân sự, trang thiết bị, công nghệ, cơ sở vật chất hiện đại, đồng bộ vừa thu hút du khách, đảm bảo an toàn trong vận hành khai thác, hoạt động, an toàn tính mạng con người và liên quan đến nhiều thủ tục, giấy phép của các cấp, các ngành quản lý, thẩm định, phê duyệt, vấn đề tiêu chuẩn đo lường, kỹ thuật, đánh giá những tác động đến cảnh quan, môi trường, đôi khi cả vấn đề về bí mật, chủ quyền, an ninh quốc gia nên còn nhiều ách tắc về cơ chế, chính sách, thủ tục giấy tờ mất rất nhiều thời gian chuẩn bị, xét duyệt, cấp phép, gây trở ngại cho sự phát triển du lịch thể thao mạo hiểm đầy tiềm năng ở khu vực tiểu vùng Đông Bắc nói riêng và ở Viêt Nam hiện nay nói chung.

Nguyễn Văn Gia

Chuyên gia nghiên cứu độc lập

[1] Một số tài liệu gọi là vùng đồng bằng châu thổ Sông Hồng và duyên hải Bắc Bộ.

[2] Một số tài liệu xếp Quảng Ninh vào vùng duyên hải Bắc Bộ,; Lào Cai và Yên Bái.đôi khi cũng được xếp vào Đông Bắc.

Bài viết liên quan

Lễ Bế giảng lớp Bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương năm 2022 tại Sơn La

Chiều ngày 30/11/2022, tại Hà Nội, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch phối hợp Sở Nội Vụ tỉnh Sơn La, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Giáo dục EduGlobal tổ chức Lễ Bế giảng lớp Bồi dưỡng lãnh đạo, quản lý cấp phòng năm 2022 mở tại Sơn La theo hình thức trực tuyến.

Xem thêm

Lễ Khai giảng các lớp Bồi dưỡng năm 2022

Chiều ngày 30/11/2022, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức khai giảng Lớp bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương lớp DNVN 11; lớp Bồi dưỡng đối với ngạch chuyên viên và tương đương lớp DNVN18 theo hình thức trực tuyến.

Xem thêm

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội đồng nghiệm thu đề tài NCKH cấp Bộ

Chiều ngày 24/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ cấp Bộ “Nghiên cứu xây dựng môi trường văn hóa ở khu vực nông thôn mới” do TS. Đinh Thị Cẩm Lê – Giảng viên Khoa Lý luận cơ bản và Quản lý văn hóa, thể thao và du lịch, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch làm chủ nhiệm đề tài.

Xem thêm

LỄ BẾ GIẢNG VÀ TRAO BẰNG TỐT NGHIỆP LỚP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ KHÓA XVIII NĂM 2021

Sáng ngày 24/11/2022, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức Lễ bế giảng và trao bằng tốt nghiệp Lớp Trung cấp lý luận Chính trị khóa XVIII năm 2021.

Xem thêm

Cụm thi đua số 10 tổ chức Hội nghị tổng kết công tác thi đua, khen thưởng năm 2022, phương hướng nhiệm vụ năm 2023

Ngày 23/11/2022, Tại trường Cán bộ quản lý giao thông vận tải, Cụm thi đua các trường Cán bộ của các Bộ, Ngành, Đoàn thể, Trung ương – Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức “Hội nghị tổng kết công tác thi đua, khen thưởng năm 2022, phương hướng nhiệm vụ năm 2023”.

Xem thêm