Nâng cao chất lượng nhân lực quản lý du lịch trong bối cảnh hiện nay

19/05/2021 | 2:14

Bài viết này nghiên cứu và trao đổi về giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực quản lý du lịch tại cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm Tổng cục du lịch và các cơ quan quản lý du lịch các địa phương.

Đặt vấn đề

Nguồn nhân lực du lịch Việt Nam hiện nay được chia thành các nhóm sau đây:

Nhóm nhân lực du lịch lĩnh vực quản lý nhà nước: Nhóm nhân lực này gồm các cán bộ là việc trong các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch từ các đơn vị cấp quận, huyện, các Ban quản lý khu du lịch cấp địa phương, vùng và quốc gia;

Nhóm nhân lực du lịch trong các đơn vị sự nghiệp: Nhóm nhân lực này gồm các giáo viên, giảng viên và các nghiên cứu viên hoạt động trong các cơ sở đào tạo nghiên cứu liên quan đến du lịch;

Nhóm nhân lực du lịch lĩnh vực kinh doanh: Đây là nhóm nhân lực tham gia trực tiếp và cung cấp dịch vụ và sản phẩm du lịch thông qua hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực du lịch. Nhóm này được chia thành 3 bộ phận với các cấp độ, lĩnh vực chuyên môn khác nhau, gồm: Bộ phận quản lý doanh nghiệp cấp cao: Nhóm này gồm những người đứng đầu các doanh nghiệp và những người phụ trách bộ phận kinh doanh nghiệp vụ chủ yếu trong các doanh nghiệp du lịch như khách sạn, lữ hành, vận chuyển khách du lịch…; Bộ phận trực tiếp thực hiện các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, cung cấp dịch vụ du lịch: Đây là những lao động trực tiếp tham gia vào quá trình cung cấp dịch vụ phục vụ nhu cầu của khách du lịch tại các doanh nghiệp du lịch; Bộ phận lao động chức năng và nghiệp vụ đảm bảo điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp du lịch: Bao gồm lao động thuộc các bộ phận chức năng như tài chính-kế toán; hành chính vật tư thiết bị, tổng hợp; nhân sự… (Lê Anh Tuấn, 2020).

Bài viết này nghiên cứu và trao đổi về giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực quản lý du lịch tại cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm Tổng cục du lịch và các cơ quan quản lý du lịch các địa phương.

1. Nhu cầu đào tạo cho các cán bộ, nhân viên của Tổng cục Du lịch

Tổng cục Du lịch (TCDL) là cơ quan thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch  (Bộ VHTTDL) có chức năng tham mưu cho Bộ VHTTDL về quản lý, thực hiện  nhiệm vụ, quyền hạn quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch trên cả nước. TCDL gồm các Vụ chức năng chịu trách nhiệm quản lý về Lữ hành, Khách sạn, Tài chính, Hợp tác Quốc tế, Tổ chức cán bộ, Thị trường Du lịch và Hành chính. Các đơn vị sự nghiệp gồm Trung tâm Thông tin Du lịch, Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, Tạp chí Du lịch. Nghiên cứu của dự án Chương trình phát triển năng lực du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội do Liên minh châu Âu tài trợ (EU-ESRT) về nhu cầu đào tạo để cải thiện một số kĩ năng cho cán bộ của TCDL. Theo kết quả khảo sát, việc đào tạo cho các cán bộ, nhân viên TCDL được thực hiện theo nhiều cách khác nhau: cử cán bộ, nhân viên tham gia các khóa đào tạo tại các trường đại học hoặc viện nghiên cứu, thuê chuyên gia đào tạo nước ngoài hay đào tạo trong công việc. Hình thức phổ biến nhất là cử cán bộ đi đào tạo tại các trường đại học, viện nghiên cứu và thuê chuyên gia quốc tế đào tạo. Theo kết quả khảo sát, nhu cầu lớn nhất về đào tạo của đội ngũ cán bộ TCDL là nâng cao năng lực về chuyên môn du lịch và kĩ năng mềm.

2. Nhu cầu đào tạo của các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Du lịch các địa phương

Nhân lực của các Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL), Sở Du lịch các địa phương được đào tạo dưới nhiều hình thức khác nhau, gồm: cử cán bộ tham gia các khóa đào tạo tại các trường cao đẳng, viện đào tạo; thuê chuyên gia nước ngoài hoặc các công ty phối hợp với các đào tạo viên nước ngoài; đào tạo nội bộ do các Sở thực hiện. Trong những hình thức trên, hình thức được sử dụng nhiều nhất là kết hợp với các viện, trường đại học, cao đẳng nhằm tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ và nhân viên. Hình thức đào tạo trong công việc cũng chiếm tỉ lệ đáng kể (40,4%).

Nhìn chung, nhu cầu đào tạo đáng kể gồm các kỹ năng mềm như giao tiếp, ngoại ngữ (đặc biệt là tiếng Anh), các kỹ năng tương tác dịch vụ và các kĩ năng liên quan như giải quyết vấn đề, công nghệ thông tin (CNTT) và kỹ năng thuyết trình. Đồng thời, các kĩ năng ít ưu tiên là mảng kĩ năng về kỹ thuật truyền thống và vận hành (EU-ESRT, 2016).

3. Nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực du lịch trong tương lai

Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực du lịch Việt Nam trong bối cảnh phát triển du lịch trong nước và quốc tế đặt ra những yêu cầu mới trong tình hình mới. Vấn đề đặt ra là nghiên cứu và xác định rõ những vấn đề, cơ hội và thách thức đề đề xuất những giải pháp thích ứng và phát triển phù hợp cho từng giai đoạn, tạo bước đổi mới trong cách tiếp cận, nội dung, phương thức đào tạo và đặc biệt là đào tạo phù hợp với xu hướng phát triển của ngành và đáp ứng nhu cầu của xã hội về nguồn nhân lực du lịch trong tương lai.

Nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực du lịch trên thế giới trong những năm tiếp theo theo kết quả nghiên cứu các tài liệu quốc tế:

Theo điều tra của các công ty thành viên của WTTC, nhu cầu sẽ tăng lên đối với các chương trình đào tạo công nghệ mới cả trong ngắn và trung hạn (WTTC, 2015). UNWTO cũng ưu tiên lựa chọn các kỹ năng theo thứ tự như sau: 1) Công nghệ số/ CNTT; 2) Phục vụ khách; 3) Phân tích dữ liệu; 4) Lãnh đạo (UNWTO, 2019).

Hình 1 . Nhận định nhu cầu năng lực cá nhân trong 5 năm tới (Nguồn: Tổng hợp của nhóm nghiên cứu từ nguồn của UNWTO, 2019)

Như vậy, kết quả khảo sát cho thấy, sinh viên và người lao động ưu tiên cao nhất cho kiến thức về dữ liệu lớn, phân tích dữ liệu và công nghệ áp dụng cho môi trường. Tương tự với những đánh giá trên, các cơ sở đào tạo cũng dành ưu tiên cao cho kiến thức về trí tuệ nhân tạo. Ngược lại, tự động hóa trong vận hành không phải là tri thức được ưu tiên cao nhất, thậm chí thuộc về nhóm có ưu tiên thấp nhất.

4. Khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu của EU-ESRT về nhu cầu đào tạo của nhóm nhân lực quản lý nhà nước về du lịch, kết hợp với nhận định nhu cầu năng lực cá nhân trong 5 năm tới, bài viết xin nêu một số khuyến nghị đối với Chính phủ và các Bộ VHTTDL, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo:

Thường xuyên phối hợp cung cấp các khoá tập huấn nâng cao kỹ năng có nhu cầu cao, còn là khoảng thiếu hụt cho đội ngũ nhân sự làm quản lý du lịch, bao gồm: phân tích dữ liệu và ra quyết định dựa trên phân tích dữ liệu; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và quản lý.

Thực hiện đánh giá nhu cầu đào tạo 2 năm một lần ở cấp độ quốc gia và cấp tỉnh phù hợp với nhu cầu và xu hướng mới.

TCDL và các Sở VHTTDL, Sở Du lịch địa phương tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân và các cơ sở đào tạo trong việc nâng cao năng lực của chính cán bộ quản lý và cho nhân lực của ngành nói chung.

Kết luận

Dựa trên nhu cầu đào tạo nhân lực của các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, kết hợp với xu hướng và nhu cầu năng lực của người lao động, đặc biệt là cán bộ quản lý du lịch trong thời kỳ mới, cần phải bồi dưỡng và phát huy năng lực về CNTT và xử lý dữ liệu, ra quyết định và quản lý. Bên cạnh đó, việc phối hợp các bên liên quan trong đào tạo cũng cần được quan tâm đẩy mạnh, để tạo ra được nguồn nhân lực cấp cao về quản lý du lịch để đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước và của ngành du lịch.

Tài liệu tham khảo:

EU-ESRT. (2016). Phân tích nhu cầu nguồn nhân lực & đào tạo của ngành du lịch Việt Nam.

Tuấn, L. A. (2020). Chính sách và hành lang pháp lý đối với đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch trong bối cảnh hiện nay. PGS. TS.

UNWTO. (2019). The Future of Work and Skills Development in Tourism – Policy Paper. In The Future of Work and Skills Development in Tourism – Policy Paper. https://doi.org/10.18111/9789284421213

WTTC. (2015). Global Talent Trends and Issues for the Travel & Tourism Sector. World Travel Tourism Council, January. https://doi.org/http://www.wttc.org/-/media/382bb1e90c374262bc951226a6618201.ashx

Bài viết liên quan

THÔNG BÁO mở lớp Trung cấp lý luận chính trị khóa XX năm 2023

Trường Cán bộ quản lý VHTTDL thông báo mở lớp Trung cấp lý luận chính trị khóa XX năm 2023.

Xem thêm

Lễ khai giảng lớp Bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương năm 2022 tại thành phố Hồ Chí Minh – lớp B

Sáng ngày 06/1/2023, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức khai giảng lớp Bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương năm 2022 tại thành phố Hồ Chí Minh – lớp B theo hình thức trực tuyến.

Xem thêm

Lễ Bế giảng Lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho người hướng dẫn tập luyện môn Yoga năm 2022

Sáng ngày 06/01/2023, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch phối hợp cùng Tổng cục Thể dục Thể thao tổ chức bế giảng Lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho người nước ngoài là huấn luyện viên hướng dẫn tập luyện môn Yoga tại Việt Nam.

Xem thêm

Khai giảng lớp Bồi dưỡng đối với lãnh đạo, quản lý cấp phòng và tương đương – lớp DNVN13

Sáng ngày 06/1/2023, Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch tổ chức khai giảng lớp Bồi dưỡng đối với lãnh đạo quản lý cấp phòng và tương đương – lớp DNVN13 theo hình thức trực tuyến.

Xem thêm

Bế giảng Lớp BD ngạch Chuyên viên, Chuyên viên chính và tương đương năm 2022

Ngày 26/1/2023, Trường Cán bộ quản lý VHTTDL phối hợp với Sở Nội vụ tỉnh Bắc Kạn tổ chức bế giảng Lớp BD ngạch Chuyên viên, Chuyên viên chính và tương đương năm 2022.

Xem thêm